Flauwvallen
Wat is flauwvallen (syncope)?
Syncope is een tijdelijke bewusteloosheid die ontstaat doordat de hersenen gedurende korte tijd onvoldoende zuurstofrijk bloed ontvangen. Hierdoor verliest u plotseling het bewustzijn en zakt u vaak weg of valt u.
Na een episode van syncope bent u meestal snel weer bij bewustzijn. Wel kunt u zich nog enige tijd moe, verward of licht in het hoofd voelen.
Flauwvallen kan op iedere leeftijd voorkomen, maar wordt vaker gezien bij ouderen. Hoewel veel gevallen onschuldig zijn, is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen, vooral wanneer de klachten terugkeren of gepaard gaan met andere symptomen.
Wat zijn de symptomen van syncope?
Vaak zijn er waarschuwingssignalen voordat iemand daadwerkelijk flauwvalt.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- Duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
- Zwart voor de ogen zien
- Wazig zien
- Misselijkheid
- Zweten
- Zwaktegevoel
- Hartkloppingen
- Hoofdpijn
- Instabiel gevoel bij staan
Na het flauwvallen kunnen vermoeidheid, verwardheid of concentratieproblemen tijdelijk aanhouden.
Wat zijn de oorzaken van flauwvallen?
Flauwvallen ontstaat wanneer de bloedtoevoer naar de hersenen tijdelijk afneemt. Dit kan verschillende oorzaken hebben.
Reflexsyncope (vasovagale syncope)
Dit is de meest voorkomende vorm van flauwvallen. Hierbij reageert het lichaam overdreven op bepaalde prikkels, waardoor de bloeddruk en hartslag plotseling dalen.
Mogelijke uitlokkende factoren zijn:
- Langdurig staan
- Emotionele stress
- Angst
- Pijn
- Het zien van bloed
- Een warme omgeving
Orthostatische hypotensie
Bij deze vorm daalt de bloeddruk plotseling wanneer u opstaat vanuit liggende of zittende houding.
Dit kan worden veroorzaakt door:
- Uitdroging
- Bloeddrukverlagende medicijnen
- Langdurige bedrust
- Stoornissen van het autonome zenuwstelsel
Cardiale syncope
Cardiale syncope ontstaat door een probleem van het hart of de bloedvaten. Dit type verdient extra aandacht omdat het gepaard kan gaan met een verhoogd risico op ernstige complicaties.
Mogelijke oorzaken zijn:
- Hartritmestoornissen (aritmieën)
- Boezemfibrilleren (atriumfibrilleren)
- Bradycardie (te trage hartslag)
- Tachycardie (te snelle hartslag)
- Hartkleplijden
- Hartfalen
- Cardiomyopathie (hartspierziekte)
- Ernstige vernauwingen van de hartkleppen
Neurologische oorzaken
In sommige gevallen kan een neurologische aandoening verantwoordelijk zijn voor bewustzijnsverlies, zoals:
- Epilepsie
- TIA (transient ischemic attack)
- Beroerte (CVA)
Wanneer is onderzoek naar flauwvallen nodig?
Een cardiologisch onderzoek is vooral belangrijk wanneer:
- U zonder duidelijke aanleiding flauwvalt
- De klachten terugkeren
- U tijdens inspanning flauwvalt
- U vooraf hartkloppingen ervaart
- Er sprake is van pijn op de borst
- Er hartziekten voorkomen in de familie
- U bekend bent met een hartafwijking
Bij deze situaties is het belangrijk om een cardiale oorzaak uit te sluiten.
Welke onderzoeken kunnen worden uitgevoerd?
Afhankelijk van uw klachten kan de cardioloog verschillende onderzoeken adviseren.
Hartfilmpje (ECG)
Met een ECG wordt de elektrische activiteit van het hart geregistreerd en kunnen hartritmestoornissen worden opgespoord.
Holteronderzoek
Een Holter ECG registreert uw hartritme gedurende 24 tot 48 uur of langer om tijdelijke ritmestoornissen vast te leggen.
Echocardiografie
Met een echo van het hart beoordelen we:
- De hartspier
- De hartkleppen
- De pompfunctie van het hart
Afhankelijk van uw klachten kan de cardioloog verschillende onderzoeken adviseren.
Hartfilmpje (ECG)
Met een ECG wordt de elektrische activiteit van het hart geregistreerd en kunnen hartritmestoornissen worden opgespoord.
Holteronderzoek
Een Holter ECG registreert uw hartritme gedurende 24 tot 48 uur of langer om tijdelijke ritmestoornissen vast te leggen.
Echocardiografie
Met een echo van het hart beoordelen we:
- De hartspier
- De hartkleppen
- De pompfunctie van het hart
Hoe wordt syncope behandeld?
De behandeling hangt af van de onderliggende oorzaak.
Leefstijladviezen
Bij reflexsyncope of orthostatische hypotensie kunnen eenvoudige maatregelen helpen:
- Voldoende drinken
- Langzaam opstaan
- Langdurig stilstaan vermijden
- Alcohol beperken
- Voldoende zout gebruiken indien geadviseerd door uw arts
Medicatie
Soms wordt medicatie voorgeschreven om:
- De bloeddruk te ondersteunen
- Hartritmestoornissen te behandelen
- Een onderliggende aandoening te behandelen
Pacemaker of ICD
Bij bepaalde hartritmestoornissen kan een:
- Pacemaker
- Implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD)
nodig zijn om ernstige ritmestoornissen te behandelen of te voorkomen.
Behandeling van onderliggende hartziekten
Wanneer syncope wordt veroorzaakt door hartfalen, kleplijden of een andere hartafwijking, richten we de behandeling op deze aandoening.
Wat kunt u zelf doen om flauwvallen te voorkomen?
Veel mensen voelen een flauwvalaanval aankomen. Klachten zoals duizeligheid, misselijkheid of hartkloppingen kunnen een waarschuwing zijn.
Wanneer u deze symptomen herkent, kunt u:
- Gaan zitten of liggen
- Uw benen omhoog leggen
- Uw beenspieren aanspannen
- Voldoende drinken
- Een warme omgeving verlaten
Deze maatregelen kunnen soms voorkomen dat u daadwerkelijk flauwvalt.
Wanneer moet ik contact opnemen met een arts?
Neem contact op met een arts wanneer:
- U voor de eerste keer flauwvalt
- U meerdere keren bent flauwgevallen
- U bewusteloos raakt tijdens inspanning
- U pijn op de borst heeft
- U hartkloppingen ervaart voorafgaand aan het flauwvallen
- U kortademig bent
- Er sprake is van een bekende hartziekte
Zoek direct medische hulp wanneer flauwvallen gepaard gaat met ernstige pijn op de borst, ernstige kortademigheid of langdurig bewustzijnsverlies.
Veelgestelde vragen over flauwvallen
Is flauwvallen gevaarlijk?
Kan stress flauwvallen veroorzaken?
Kan een hartritmestoornis flauwvallen veroorzaken?
Kan flauwvallen worden voorkomen?
Maak eenvoudig een afspraak
Wilt u uw klachten laten onderzoeken of heeft u behoefte aan cardiologisch advies? Plan eenvoudig een afspraak op een moment dat voor u past.